• email
  • facebook
  • twitter
Online Hizmetler
  • VERDİĞİMİZ HİZMETLER

    Aile Sağlığı Merkezimizde Verilen Hizmetlerin Listesi Buraya İçin Tıklayınız.
  • ÇALIŞMA SAATLERİMİZ

    Hekimlerimizin Çalışma Saatleri İçin Buraya Tıklayınız.
  • VATANDAŞ REHBERİ

    Aile Sağlığı Merkezimizde İşlemleri Nasıl yapabileceğinize Dair Bilgilere Buradan Ulaşabilirsiniz.
  • AİLE HEKİMLERİMİZ

    Aile Sağlığı Merkezimizde Görev Yapan Aile Hekimlerimizin Listesi İçin Buraya Tıklayınız.
  • DOKTORUNUZA SORUN

    Aile Hekiminize Soru Sormak İçin Buraya Tıklayınız.

Ana Sayfa > Astım [Geri]   
Astım


ASTIM BRONCHİALE

Astım, hava yollarında daralma ve hava yollarının artmış duyarlılığı ile karakterize, yaygın bir solunum sistemi hastalığıdır. Tüm yaş gruplarında görülebilen ve ilk belirtileri sıklıkla çocukluk çağında ortaya çıkan astım, nüfusun oldukça fazla bir kesimini etkilemekte ve yaşam kalitesini bozmaktadır. Astım tedavisi süreklilik gerektiren ve uzun süre devam eden bir tedavidir. Astım tedavisinde amaç hastanın şikayetsiz ve atak geçirmeden konforlu bir yaşam sürmesidir. Bu da, hasta ile hekimin yakın diyaloğu ve hastanın eğitimi ile mümkündür. Bu nedenle, sizlere yardımcı olacağını düşündüğümüz bu yazıyı hazırladık. Bu yazıda astım ile ilgili genel ve pratik bilgileri bulacaksınız.

Astım nedir?
Kaç çeşit astım vardır?
Astım kimlerde görülür?
Astımı ortaya çıkaran etkenler nelerdir?
Astım belirtileri nelerdir?
Astım tanısı nasıl konulur?
Astım tedavisinde kullanılan ilaçlar nelerdir?
Astımdan korunmanın yolları var mıdır?
Acil durumlar
Astım atağının belirtileri
Önemli Uyarılar

Astım nedir?
Astım kronik bir havayolu hastalığıdır. Astımda, hava yollarında daralma ve hava yollarının duyarlılığında artma vardır. Bu durum sürekli değildir, alevlenmeler ve düzelmelerle seyreder. Düzelme bazen tedavi ile, bazen de kendiliğindendir. Ülkemizde yapılan araştırmalar sonucunda çocukların yaklaşık %5-8, erişkinlerin de yaklaşık %2-4'ünde astım hastalığı olduğu tahmin edilmektedir. Bu oranlar şehirlerde ve sahil kesiminde daha da yüksek bulunmuştur.

Kaç çeşit astım vardır?
Astım tüm yaş gruplarında görülebilen bir hastalıktır. Görülme sıklığı açısından kadınlar ve erkekler arasında farklılık yoktur. Astım hastalarının çoğunda ilk belirtiler çocukluk döneminde ortaya çıkar. Bu dönemde astım tanısı konulan hastaların bir kısmı, erişkin dönemde tamamen iyileşebilir, ya da hastalık devam edebilir. Belirtiler kaybolup, sonra ileri yaşlarda tekrar ortaya çıkabilir. Astımlı hastaların az bir kısmında ise belirtiler yaşlılık döneminde ilk defa ortaya çıkabilir.

Astım kimlerde görülür?
Astım tüm yaş gruplarında görülebilen bir hastalıktır. Görülme sıklığı açısından kadınlar ve erkekler arasında farklılık yoktur. Astım hastalarının çoğunda ilk belirtiler çocukluk döneminde ortaya çıkar. Bu dönemde astım tanısı konulan hastaların bir kısmı, erişkin dönemde tamamen iyileşebilir, ya da hastalık devam edebilir. Belirtiler kaybolup, sonra ileri yaşlarda tekrar ortaya çıkabilir. Astımlı hastaların az bir kısmında ise belirtiler yaşlılık döneminde ilk defa ortaya çıkabilir.

Astımı ortaya çıkaran etkenler nelerdir?
Astımlı hastaların, herhangi bir neden yokken ya da bazı uyaranlarla karşılaştıklarında şikayetleri oluşabilir. Özellikle egzersiz yapma, soğuk hava, parfüm ve sigara dumanı astım krizini başlatabilir. Alerjik kişilerde alerjenlerle karşılaşma, polenler, ev tozları ve özellikle hayvanların tüylerinde yerleşen küçük canlılar nedeni ile atak başlayabilir. Solunum yolları enfeksiyonları, özellikle sinüzit, astım belirtilerinin şiddetlenmesine neden olabilir. Bazı ilaçlar da astım belirtilerinin ortaya çıkmasına yol açabilir. Bundan dolayı astım hastalarının ilaç kullanımı öncesi doktorlarına danışmaları gerekmektedir. Psikolojik faktörler astım belirtilerinin ortaya çıkartabilir. Kadınların adet dönemlerinde astımlarının şiddetlendiği gözlemlenmiştir. Gebelikte astım şiddeti azalabilir, bazılarında ise artabilir. Astım tanısı olan gebeler bu dönemde her ay düzenli olarak kontrole gitmeli ve doktorun önerilerine sıkı bir biçimde uymalıdırlar. Gebelikte astımın tedavi edilmemesi bebekte oksijen azlığına, düşük doğum ağırlığına ve düşüklere neden olabilir.

Astım belirtileri nelerdir?
Astımın en sık görülen belirtisi nefes darlığıdır. Nefes darlığı herhangi bir neden yokken, bazen de parfüm, sigara dumanı, yemek kokuları gibi kokularla, soğuk, egzersiz ve alerjenle karşılaşıldığında aniden başlar. Gece sabaha karşı olan, uykudan uyandıran nefes darlığı tipiktir. Bronş genişletici ilaçlar kullanıldığında nefes darlığının geçtiği görülür. Nefes darlığı özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında görülür. Astımda dışarıdan da duyulabilen ıslık sesine benzeyen hırıltılı solunum mevcuttur. Ayrıca göğüste baskı tarzında rahatsız edici bir his olabilir. Astımda en sık görülen şikayetlerden birisi de öksürüktür. Öksürük bazen astımın tek belirtisi olabilir. Astımdaki öksürük inatçı ve kuru bir öksürüktür. Bazen, öksürüğe koyu kıvamda az miktarda bir balgam eşlik edebilir. Beraberinde boğazda kaşıntı hissi olabilir. Ancak öksürüğün astım dışında da pek çok nedeni vardır. Özellikle sinüzit ve mideden yemek borusuna geri kaçış (gastroözofajiyal reflü hastalığı) gibi durumlarda da bu tarz öksürük görüldüğünden, astım testleri yapılmadan tanı konulmamalıdır.

Astım tanısı nasıl konulur?
Solunum fonksiyon testi: Astımdan şüphe edilen hastada öncelikle solunum fonksiyon testi denilen üfleme testi yapılır. Bu test ile hastada hava yolu daralması varsa gösterilebilir. Test sırasında hava akımında sınırlanma belirlenmişse bronş genişletici ilaçlarla test tekrarlanır. Bu ilaçlarla hava akımında düzelme ve hava yollarında genişleme olursa astım olduğu düşünülür. Astımdaki hava yolu darlığı sürekli olmadığından test yapıldığı sırada sonuç tamamen normal olabilir. Bu tür hastalarda hava yollarını uyaran çeşitli ilaçlar kullanılarak test tekrarlanır.
Akciğer grafisi: İlk muayene sırasında yapılması gerekli bir tetkiktir. Astımda normal olabilir. Atak sırasında çekilen grafilerde astımla ilgili bulguların görülme olasılığı daha yüksektir.
Alerji testleri: Alerji hikayesi olan hastalara yapılır. Bu testlerde kişinin hayvan, polenler, ev tozu, hamam böceği ve mantarlara alerjisi varsa belirlenir. Alerjik astımı olan kişilerde bu testin önemi büyüktür. Sonuca göre gerekli öneriler verilir, böylece hastanın alerjenden uzak kalması sağlanır

Astım tedavisinde kullanılan ilaçlar nelerdir?
Astımda tedavinin amacı astım ataklarının önlenmesi, hastanın normal yasam aktivitelerini sürdürebilmesi ve astım belirtileri olmadan yaşamını devam ettirmesidir.
Astımlı hastalarda kortizonlu ilaçlar ve bronş genişleticiler kullanılır. Kortizonlu ilaçlar alerjik durumu baskılayarak etki ederler. Ağız yolu ile alınan tablet ve damardan alınan enjeksiyon formları yanında, direk hava yollarına etki eden sprey formları da vardır. Sprey seklinde olan kortizonlu ilaçlar doğrudan hava yollarına etki ettiği için kan dolaşımına daha az geçerler ve yan etkileri oldukça azdır. Astım tedavisi ilgili hekim tarafından düzenlenmeli ve takip edilmelidir. Hasta tedavisini hekimin önerileri doğrultusunda düzenli almalı, hekimin önerisi olmaksızın kesmemeli veya değiştirmemelidir.

Astımdan korunmanın yolları var mıdır?
Astımda ailesel yatkınlığın olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle astımdan tam olarak korunmak mümkün değildir. Ancak astım olduğu bilinen kişiler bazı şeylere dikkat ederek atak sayısı ve şiddetini azaltabilirler. Çevre Sartlarının kontrol altına alınması da bu konuda yardımcıdır. Özellikle alerjik astımda saptanan alerjenlerden uzak kalınmalıdır. Hava kirliliğinin arttığı dönemlerde, polenlerin yoğun olduğu ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde dış ortamlarda bulunulmamalıdır. Sigara içmekten kaçınılmalıdır. Özellikle sigara içilen evlerdeki çocuklarda astım hastalığı görülme sıklığı ve şiddeti artmaktadır. Bu nedenle anne ve babaların çocukların olduğu ortamda sigara içmemeleri gerekmektedir. Astım hastaları evde hayvan beslememelidir. Evde beslenen hayvanların tüyleri alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Solunum yolları enfeksiyonlarına karsı dikkatli olunmalıdır. Havalandırması iyi olmayan, nem oranı yüksek ve kalabalık binalarda önceden tanısı konulmamış astım ortaya çıkabilmekte veya var olan astımın şiddetinde artış olabilmektedir. Bu tür sağlıklı olmayan yerlerden olabildiğince uzak durulmalıdır.

Acil durumlar
Astımlı hastalar belirli aralıklarla kontrollerine gitmeli, ilaç tedavilerini düzenli kullanmalı, hastalıklarını alevlendiren durum ve ortamlardan uzak durmalıdırlar. Tüm bu önlemlere rağmen bu hastalarda yine de astım atağı oluşabilir.
Kontrol altında bulunan ve belirti vermeyen bir astım hastasında, üst ve alt solunum yolları enfeksiyonları, mideden yemek borusuna kaçan salgılar, bazı ilaçlar ve alerjenlerle temas ile atak başlayabilir.

Astım atagının belirtileri sunlardır:
Nefes darlığında artma
Günlük aktiviteyi bozacak kadar efor kapasitesinin kısıtlanması
Hırıltılı solunum
Nefes darlığı olduğunda kullanılması önerilen bronş genişletici ilaçların kullanım sıklığının artması, buna rağmen nefeste rahatlamanın olmaması.
Nefes sayısının artması
Nefes darlığının ilerlemesi ile konuşmada güçlük, cümleleri tamamlayamama.
İleri durumlarda ağız çevresinde ve tırnak yataklarında morarma ve soğukluk.
Bu durumlara eşlik eden öksürük, balgam miktarında artma ve renk değişikliği, 38 derece üzerinde ateş.

Bu yukarıda anlatılan belirtiler ortaya çıktığında vakit geçirilmeden doktora başvurulmalıdır.

Önemli Uyarılar

Astım kronik bir havayolu hastalığıdır. Astımda hava yollarında daralma ve hava yollarının duyarlılığında artma vardır.

İki tür astım vardır. Birincisi özellikle alerjisi olan kişilerde alerjen ile karşılaşmaya bağlı ortaya çıkan astımdır (alerjik astım). Diğeri ise alerjik bir neden olmaksızın hastanın genel yapısından kaynaklanan astımdır.

Astım tüm yas gruplarında görülebilen bir hastalıktır.

Görülme sıklığı açısından kadınlar ve erkekler arasında farklılık yoktur.

Astım hastalarının çoğunda ilk belirtiler çocukluk döneminde ortaya çıkar.

Astımın en sık görülen belirtisi nefes darlığıdır

Nefes darlığı herhangi bir neden yokken, bazen de parfüm, sigara dumanı, yemek kokuları gibi kokularla, soğuk, egzersiz ve alerjenle karşılaşıldığında aniden baslar.

Astımda ailesel yatkınlığın olduğu düşünülmektedir

Özellikle alerjik astımda, saptanan alerjenlerden uzak kalınmalıdır.

Sigara içmekten kaçınılmalıdır. Özellikle sigara içilen evlerdeki çocuklarda astım hastalığı görülme sıklığı ve şiddeti artmaktadır

Astımda tedavinin amacı, astım ataklarının önlenmesi, hastanın normal yasam aktivitelerini sürdürebilmesi ve astım belirtileri olmadan yaşamını devam ettirmesidir.

Etkin bir astım tedavisi için hastanın eğitimi ve yakın hasta-doktor ilişkisi gereklidir.